Türk Mutfak Kültürü

Türk mutfağı büyük ölçüde Akdeniz, Balkan, Ortadoğu, Orta Asya, Doğu Avrupa, Ermeni ve Gürcü mutfaklarının kaynaşması ve rafine edilmesi olarak tanımlanabilecek Osmanlı mutfağının mirasıdır. Güneydoğu Avrupa (Balkanlar), Orta Avrupa ve Batı Avrupa da dahil olmak üzere bu ve diğer komşu mutfakları etkiledi. Osmanlılar, krallıklarının çeşitli mutfak geleneklerini Mezopotamya mutfağı, Yunan mutfağı, Levanten mutfağı, Mısır mutfağı, Balkan mutfağı, Orta Asya’dan gelen geleneksel Türk unsurları (ayran ve kaymak gibi) ile birlikte çok çeşitli spesiyaliteler yaratır.

Türk mutfağı ülke genelinde farklılık göstermektedir. İstanbul, Bursa ve İzmir bölgesi, orta derecede baharat kullanımı, bulgur yerine pilav tercihi, köfteler ve sebze güveçlerinin (türlü) daha geniş bir mevcudiyeti de dahil olmak üzere Osmanlı saray mutfağının birçok unsurunu miras alır. Karadeniz Bölgesi mutfağı başta Karadeniz hamsisi olmak üzere balıkları yoğun olarak kullanmakta ve mısır yemeklerini içermektedir. Güneydoğu mutfağı (ör. Urfa, Gaziantep, Adıyaman ve Adana) kebap, meze ve baklava, şöbiyet, kadayıf, künefe gibi hamurdan yapılan tatlı çeşitleriyle ünlüdür.

Özellikle zeytin ağaçlarının bolca yetiştiği Türkiye’nin batı kesimlerinde zeytinyağı yemek pişirmek için kullanılan başlıca yağ türüdür. Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinin mutfakları sebze, ot ve balık bakımından zengindir. İç Anadolu’da keşkek, mantı (özellikle Kayseri) ve gözleme gibi birçok ünlü spesiyalite vardır. Mantı ile doğrudan bağlantılı yemek isimleri Çin (mantou) ve Kore mutfağında (mandu) da bulunur ve genellikle 13. yüzyılda Moğolistan’da ortaya çıktığı kabul edilir.

Spesiyaliteler genellikle yerler için adlandırılır ve farklı hazırlık stillerine atıfta bulunabilir. Örneğin Urfa kebabı Adana kebabına göre daha az baharatlı ve kalındır. Yurtdışında Türk mutfağında kebap gibi et bazlı yiyecekler yaygın olmasına rağmen, Türkiye’de yemekler büyük ölçüde pirinç, sebze ve ekmek üzerine kuruludur.

Türk Mutfak Gelenekleri

Türkler genellikle zengin bir kahvaltıyı tercih ederler. Tipik bir Türk kahvaltısı, peynir (beyaz peynir, kaşar vb.), tereyağı, zeytin, yumurta, domates, salatalık, reçel, bal ve kaymak, sucuk, pastırma, börek’ten oluşur. Türkiye’de simit, poğaça, hamur kızartması (pişi olarak bilinir) ve çorbalar sabah yemeği olarak yenir. Domates, yeşil biber, soğan, zeytinyağı ve yumurta ile hazırlanan kahvaltının spesiyalitesi menemendir. Kahvaltı menüsünde kuymak da olabilir (illere göre muhlama, mıhlama ve yağlaş olarak da bilinir). Her zaman kahvaltıda Türk çayı servis edilir.

Türk Mutfak Kültüründe Ev Yemekleri

Ev yemekleri Türkler tarafından hala tercih edilmektedir. Yeni tanıtılan yaşam biçimi, yeni nesli dışarıda yemek yemeye itse de; Türk insanı genellikle evde yemek yemeyi tercih eder. Tipik bir yemek (özellikle kış aylarında) çorba ile başlar, ardından sebzelerden, et veya baklagillerden bir yemek gelir ve genellikle yanında pilav veya makarna yenir. Salata, cacık veya turşu hemen hemen her sofrada bulunur. Yazın pek çok kişi, çorba yerine, tavuk, et veya balık tabağı da olabilen ana yemekten önce veya sonra, zeytinyağlı sebzelerden oluşan soğuk bir yemek yemeyi tercih eder.

Türk Mutfak Kültüründe Restoranlar

Fast food’un popülarite kazanmasına ve Türkiye’nin dört bir yanında birçok büyük yabancı fast food zincirinin açılmasına rağmen, Türk halkı hala Türk mutfağının zengin ve kapsamlı yemeklerini tüketiyor. Ayrıca köfte, döner, kokoreç, kumpir, midye tava, börek ve gözleme başta olmak üzere bazı geleneksel Türk yemekleri Türkiye’de genellikle fast food olarak servis edilmektedir. Büyük ticari şehirlerde dışarıda ev yemeği yemek her zaman yaygın olmuştur. Esnaf lokantası yaygındır ve uygun fiyatlarla geleneksel Türk ev yemekleri sunar.

Türk Mutfak Kültüründe Yaz Mutfağı

Sıcak Türk yazında, bir yemek genellikle patlıcan gibi kızarmış sebzelerden ve yoğurt veya domates sosuyla servis edilen biber veya patatesten oluşur. Menemen ve çılbır, yumurta bazlı tipik yaz yemekleridir. Koyun peyniri, salatalık, domates, karpuz ve kavun da hafif bir yaz yemeği olur. Tatlı yerine helva sevenler, normal helvadan daha hafif ve daha az tatlı olan yaz helvasını tercih ederler.

Türk Mutfak Kültüründe Önemli Malzemeler

Türk spesiyalitelerinde sıklıkla kullanılan malzemeler şunlardır: kuzu, tavuk, dana eti, balık, pirinç, patlıcan, yeşil biber, soğan, sarımsak, mercimek, fasulye, kabak, nohut ve domates. Kuruyemişler, özellikle antep fıstığı, kestane, badem, fındık ve ceviz, baharatlarla birlikte Türk mutfağında özel bir yere sahiptir ve tatlılarda yoğun olarak kullanılır veya ayrı olarak yenir. İrmik unu revani ve irmik helvası denilen kek yapımında kullanılır.

Türk Mutfak Kültüründe Sıvı ve Katı Yağlar

Tereyağı veya margarin, zeytinyağı, ayçiçek yağı, kanola yağı ve mısır yağı yemek pişirmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Susam, fındık, fıstık ve ceviz yağları da kullanılmaktadır. Kuyruk yağı (koyun kuyruk yağı) bazen kebaplarda ve et yemeklerinde kullanılır.

Türk Mutfak Kültüründe Meyveler

Türkiye’nin zengin ve çeşitli bitki örtüsü, meyvenin çeşitli, bol ve ucuz olduğu anlamına gelir. Osmanlı Mutfağında meze olarak ete sıklıkla meyve eşlik ederdi. Erik, kayısı, nar, armut, elma, üzüm ve incir ile birçok turunçgil türü Türk mutfağında taze veya kuru olarak en sık kullanılan meyvelerdir. Örneğin komposto veya hoşaf (Farsça khosh âb, kelime anlamı “güzel su”dur) et veya pilavın ana garnitürleri arasındadır. Dolma ve pilav genellikle kuş üzümü veya kuru üzüm içerir. Etli Yaprak Sarma, Osmanlı mutfağında ekşi erik ile pişirilirdi. Türk tatlıları normalde taze meyve içermez, ancak kuru çeşitler içerebilir.

Patlıcanın Türk mutfağında özel bir yeri vardır.

Türk Mutfak Kültüründe Etler

Bazı yörelerde sadece düğünlerde veya Kurban Bayramı’nda etli pilav olarak yenen etler, endüstriyel üretimin başlamasından bu yana günlük beslenmenin bir parçası haline geldi. Eskiden kaçınılan dana eti, şimdi yaygın olarak tüketiliyor.

Et pişirmede etin ana kullanımı, kıymalı fasulye veya kıymalı ıspanak gibi isimlerle kıyma ve sebze kombinasyonu olmaya devam ediyor.

Alternatif olarak, kıyı kasabalarında sardalya veya hamsi gibi ucuz balıkların yanı sıra mevsimsel olarak bulunabilen birçok balık da yaygın olarak bulunur. Neredeyse sadece tavuk ve yumurtadan oluşan kümes hayvanları tüketimi yaygındır. Bir zamanlar Türkiye’nin en popüler et kaynağı olan sütle beslenen kuzular, günümüz tüketiminin küçük bir bölümünü oluşturuyor. Kuzu çevirme, bir zamanlar önemli bir tören olan sütle beslenen kuzunun şişte pişirilmesine nadiren rastlanır.

Türk Mutfak Kültüründe Yemekler ve Yiyecekler

Türk Mutfak Kültüründe Süt Ürünleri

Yoğurt, Türk mutfağında önemli bir unsurdur. Yoğurt, hemen hemen tüm et yemeklerine, sebze yemeklerine (özellikle kızarmış patlıcan, kabak, kıymalı ıspanak vb.), meze ve mantı gibi yemeklere eklenir veya yanında yenir. Köylerde yoğurt düzenli olarak pilav veya ekmekle yenir. Daha kalın, daha yağlı bir çeşit olan süzme yoğurt, peynir altı suyundan yoğurt pıhtılarının süzülmesiyle yapılır. En yaygın Türk içeceklerinden biri olan ayran, yoğurttan yapılır. Ayrıca yoğurt, keklerin, bazı çorbaların ve hamur işlerinin hazırlanmasında da sıklıkla kullanılır. Keş, tek başına peynir olarak tüketilebilen veya çorbalarda malzeme olarak kullanılabilen fermente ve süzme ekşi bir yoğurttur.

Türk Mutfak Kültüründe Peynirler

Türkiye, çoğunlukla koyun sütünden olmak üzere birçok peynir çeşidi üretmektedir. Genel olarak, bu peynirler nispeten düşük yağ içeriği ile uzun süre olgunlaşmazlar. Birçok peynir çeşidinin üretimi belirli bölgelere özgüdür. Türkiye’de 193 çeşit peynir var ama bunlardan sadece 8 tanesi coğrafi işaretli.

Türk Mutfak Kültüründe Çorbalar

Bir Türk yemeği genellikle ince bir çorba ile başlar. Çorbalar genellikle ana bileşenlerine göre adlandırılır, en yaygın türleri mercimek çorbası, yoğurt ve tarhana çorbasıdır. İşkembe çorbası ve paça çorbası gibi leziz çorbalar genellikle günlük beslenmede yer almayan, ancak eskiden besleyici bir kış yemeği olarak da tüketilen çorbalardır. Tipik Türk kahvaltısının yaygınlaşmasından önce, çorba, bazı insanlar için varsayılan sabah yemeğiydi.

Türk Mutfak Kültüründe Hamur İşleri

Türk mutfağında çok çeşitli tuzlu ve tatlı hamur işleri bulunur. Hamur esaslı spesiyaller, geleneksel Türk mutfağının ayrılmaz bir parçasını oluşturur.

Katmanlı hamur kullanımı, erken Orta Asya Türklerinin göçebe karakterine dayanmaktadır. Metal sac ve oklavanın birleşimi, börekte (özellikle su böreğinde) kullanılan katmanlı hamur tarzının icat edilmesini sağlamıştır.

Börek, ince hamur katmanlarından oluşan yufka ile yapılan tuzlu hamur işlerinin genel adıdır. Haşlanmış yufka, peynir ve maydanozla yapılan su böreği en çok yenenidir. Çiğ börek (Tatar böreği olarak da bilinir) kızartılır ve kıyma ile doldurulur. Kol böreği, adını fincan, muska, gül veya sigara şeklinden alan diğer iyi bilinen börek türleridir. Diğer geleneksel Türk börekleri arasında talaş böreği, puf böreği sayılabilir. Laz böreği, Karadeniz bölgesinde yaygın olarak kullanılan tatlı bir börek türüdür.

Poğaça, hamur bazlı tuzlu hamur işlerinin etiket adıdır. Aynı şekilde çörek de hem tatlı hem de tuzlu hamur işlerine verilen bir isimdir.

Gözleme, lavaş ekmeği veya yufkanın ıspanak, peynir, maydanoz, kıyma veya patates gibi çeşitli dolguların etrafına sarılması ve büyük bir ızgarada (geleneksel olarak kese) pişirilmesiyle yapılan, kırsal kesime özgü bir yemektir.

Katmer, başka bir geleneksel açılmış hamurdur. Dolguya göre tuzlu veya tatlı olabilir. Antep fıstıklı ve kaymaklı katmer, Gaziantep’in en sevilen kahvaltılık ürünlerinden biridir.

Lahmacun (Arapça etli hamur anlamına gelir), bir kat baharatlı kıyma, domates, biber, soğan veya sarımsakla kaplanmış ince bir gözlemedir.

Kıyma (soğan, doğranmış domates, maydanoz ve baharatlarla birlikte), kaşar peyniri, ıspanak, beyaz peynir, et parçaları, kavurma, sucuk, pastırma ve/veya sarılmış yumurta ile yapılabilen pide, en yaygın geleneksel taş pişirme Türk spesiyalitelerinden biridir.

Açma, Türkiye’nin birçok yerinde bulunan yumuşak bir ekmektir. Simide benzer, üzeri sırla kaplıdır ve genellikle kahvaltının bir parçası olarak veya atıştırmalık olarak yenir.

Türk Mutfak Kültüründe Sebze Yemekleri

Bir Türk yemeğinin ana yemeği sebze yemeği olabilir. Ispanak, pırasa, karnabahar, enginar, lahana, kereviz, patlıcan, yeşil ve kırmızı dolmalık biber, çalı fasulyesi ve enginar gibi çok çeşitli sebzeler kullanılmaktadır. Tipik bir sebze yemeği, kıyılmış soğan, önce zeytinyağında sotelenmiş havuç ve daha sonra domates veya salça ile hazırlanır. Daha sonra sebzeler ve sıcak su eklenir. Oldukça sık bir kaşık pirinç ve limon suyu da eklenir. Sebze yemekleri genellikle kendi suyuyla servis edilir, bu nedenle genellikle Türkçe sulu yemek olarak adlandırılır. Bir sebze yemeğine kıyma da eklenebilir ancak zeytinyağı ile pişirilen sebze yemekleri genellikle soğuk servis edilir ve et içermez. Ispanak, pırasa, çalı fasulyesi ve zeytinyağlı enginar Türkiye’nin en yaygın yemekleri arasındadır.

Dolma, sebze dolması için kullanılan isimdir. Zeytinyağlı dolma yukarıda anlatıldığı gibi zeytinyağı ile pişirilen sebzeler gibi et içermez. Pek çok sebzeden dolma yapılır, yaygın olarak yeşilbiber, patlıcan, domates veya kabak, asma yaprağı kullanılır. Asma yaprağı kullanılıyorsa önce salamura edilir. Ancak dolma bu yaygın türlerle sınırlı değildir; diğer birçok sebze ve meyvenin içi et veya pilav karışımı ile doldurulur. Örneğin enginar dolması bir Ege yöresine özgüdür. Dolmada kullanılan dolgular, sebzenin hazırlanmak için oyulmuş kısımlarından, baharatlı pilavdan veya kıymadan oluşabilir.

Mercimek köfte, köfte olarak adlandırılsa da et içermez. Bunun yerine kırmızı mercimek, taze soğan, salça vb. ile birlikte ana malzeme olarak kullanılır.

İmam bayıldı karnıyarığın içinde kıyma olmayan halidir. Başlangıç olarak da servis edilebilir.

Kızarmış patlıcan ve biber, Türkiye’de yaygın bir yaz yemeğidir. Yoğurt veya domates sosu ve sarımsak ile servis edilir.

Mücver, rendelenmiş kabak veya patates, yumurta, soğan, dereotu veya peynir ve un ile hazırlanır. Fırında kızartılabilir veya pişirilebilir.

Pilav, garnitür veya ana yemek olarak servis edilebilir, ancak bulgur pilavı da yaygın olarak yenir. Kuru fasulye, nohut, mercimek, börülce vb. ile soğan, sebze, kıyma, salça ve pilav ile yapılan yemekler her zaman yaygın olmuştur.

Turşu, genellikle meze olarak tüketilir. Salatalıktan kabağa kadar çok çeşitli sebzelerle yapılır. Ege kıyılarındaki kasabalarda turşu suyu içecek olarak tüketilir. Turşu “Torsh” (ekşi) sebzeleri ifade eden Farsça “Torshi” kelimesinden gelir.

Türk Mutfak Kültüründe Yumurta Yemekleri

Menemen, domates, yeşilbiber ile pişirilmiş omletten oluşur ve soğan ve sarımsak olabilir.

Çılbır, haşlanmış yumurta, yoğurt ve yağ ile yapılan bir diğer geleneksel Türk yemeğidir.

Ispanaklı yumurta, ıspanaklı ve soğanlı yumurtalardan oluşur.

Kaygana, Osmanlı mutfağında gözleme ile omlet arasında bir tür geçiş olarak tanımlanabilir. Peynir, bal, ezilmiş fındık veya patlıcan ile servis edilirdi. Ancak Türkiye’nin büyük şehirlerinde neredeyse unutuluyor.

Türk Mutfak Kültüründe Mezeler ve Salatalar

Meze, içeceksiz olarak sunulan yemek çeşitleridir. Bazıları ana yemek olarak da servis edilebilir. Sıkça yenen mezelerden bazıları:

Acılı ezme, acuka, Arnavut ciğeri, patlıcan salatası, piyaz, şakşuka çiğ köfte, cacık, pilaki, ezme, haydari, humus, içli köfte, kısır ve taramadır.

Türk Mutfak Kültüründe Dolmalar ve Sarmalar

Dolma ve sarmanın Türk Mutfağında özel bir yeri vardır. İster meze ister ana yemek olarak yenilebilir. Hem sebze yemeği hem de et yemeği olarak pişirilebilir. İçine et karışımı konursa genellikle yoğurt, kekik, toz kırmızıbiber gibi baharatlarla sıvı yağ ile sıcak olarak servis edilir. Karışım sadece vegan tarifi ise, sadece zeytinyağı, pirinç veya bulgur ve içinde biraz fındık ve kuru üzüm, özellikle frenk üzümü olmalıdır.

Zeytinyağlı yaprak sarması, pirinç-baharat karışımı ile doldurulmuş ve zeytinyağı ile pişirilmiş asma yapraklarından yapılan sarmadır. Et içermeyen bu dolma, soğuk olarak servis edilir ve Türkçede sarma anlamına gelen sarma olarak da adlandırılır. Osmanlı Mutfağında zeytinyağlı dolmayı tatlandırmak için karışıma kuş üzümü, kuru üzüm, incir veya kiraz gibi kuru meyveler, tarçın ve yenibahar eklenirdi. Asma yaprağı sadece pirinç ve baharatla değil, et ve pilavla da doldurulabilirdi, etli yaprak sarma, bu durumda genellikle sıcak olarak yoğurtla servis edilirdi. Sarma kelimesi, fıstık sarma gibi bazı tatlılar için de kullanılır.

Kavun dolması ile ayva ya da elma dolması sarayın spesiyallerindendi. Çağdaş Türkiye’de çok çeşitli dolmalar hazırlanır. Tariflerinin kapsamlı bir listesini vermek mümkün olmasa da, kabak, patlıcan, domates, biber, lahana, pazı ve midye dolma en yaygın türlerini oluşturur. Koyunların bağırsak zarının baharatlı pirinç pilavı-fındık karışımıyla doldurulduğu mumbar dolması da bir dolma çeşididir.

Türk Mutfak Kültüründe Et yemekleri

Tavuk veya yağsız dana etinden oluşan döner kebap, yaygın bir Türk fast food yemeğidir.
Köfte, Türkiye’de en çok tüketilen et yemeğidir. Köfte kelimesi bazen, onu pişirme tekniğine veya o bölgede özel olarak kullanılan malzemelere, tekniğe veya yapıldığı şehrin adından önce gelir; İnegöl köftesi, İzmir köfte, Akçaabat köfte, pideli köfte (Bursa), Filibe köftesi, Tire köftesi, Islama köfte (çoğunlukla Sakarya ilinde) vb.

Ana malzemeleri kıyma, maydanoz, ekmek, yumurtadır ve kimyon, kekik, nane tozu, soğan veya sarımsaklı kırmızı veya karabiber tozu gibi çeşitli baharatlar içerir.

Kadınbudu köfte bir başka geleneksel lezzettir; kıyma pişmiş pilav ile karıştırılarak kızartılır. İçli köfte, soğan, kıyma ve kuruyemişle doldurulmuş bir bulgur kabuğu olarak tanımlanabilir.

Çiğ köfte, bulgur ve çiğ kıyma ile hazırlanan, Türkiye’nin güneydoğusunda yaygın olarak yapılan bir mezedir. Bugün çoğu Türk lokantasında çiğ et genellikle atlanmakta ve bunun yerine ekstra ince bulgur kullanılmaktadır.

Terbiyeli sulu köfte, un, salça ve su ile pişirilen, limon ve yumurta sosunun eklendiği bir diğer köfte çeşididir.

Sucuk, kahvaltıda yaygın olarak yenen bir çiğ baharatlı sosis türüdür. Klasik sosis yerine sucuk, Türkiye’de atıştırmalıklar ve fast food tarzı tost ve sandviçlerde en çok kullanılan malzemedir.

Pastırma, dana etinin bir diğer meşhur lezzetidir. Kuru fasulyeye hem pastırma hem de sucuk konup aromasını zenginleştirir. Her ikisi de meze olarak servis edilebilir. Türkiye’de sahan adı verilen küçük bir tavada servis edilen sucuk veya sahanda yumurtalı pastırma kahvaltılarda yenir.

Sıkça yenen et yemeklerinden bazıları: Tantuni, kuzu kapama, haşlama, türlü, Elbasan tava, Ankara tava, kokoreç, kelle ve işkembe yemekleridir.

Türk Mutfak Kültüründe Kebaplar

Kebap, Türk mutfağında ete dayalı çok çeşitli yemekleri ifade eder. Türkiye’de kebap, sadece ızgara veya şiş etleri değil, aynı zamanda yahni ve güveçleri de kapsar. Türkiye’de Adana kebabı, Urfa kebabı, Beyti kebabı, cağ kebabı, çöp şiş, döner kebap, islim kebabı, kağıt kebabı, kuyu kebabı, tavuk şiş, tas kebabı, orman kebabı ve testi kebabı gibi sayısız kebap çeşidi bulunmaktadır.

Türk Mutfak Kültüründe Balıklar

Türkiye, çok çeşitli balıkları içeren denizlerle çevrilidir. Balıklar buğulama (haşlama) yöntemiyle ızgarada pişirilir, kızartılır veya yavaş pişirilir. Buğulama, limonlu ve maydanozlu balıktır, pişirilirken buharla pişmesi için üzeri kapatılır. Pilâki terimi, fırında soğan da dahil olmak üzere çeşitli sebzelerle pişirilen balıklar için de kullanılır. Karadeniz bölgesinde balıklar genellikle kalın mısır unu ile kızartılır. Balıklar da soğuk yenir; tütsülenmiş (işleme) veya kurutulmuş (çiroz), konserve, tuzlanmış veya salamura (lâkerda) olarak. Balık da Türkiye’de tuzla veya hamurla pişirilir. Pazıda levrek, pazı yapraklarında pişirilen levreklerden oluşan bir deniz ürünü spesiyalitesidir. Balık lokantalarında balık dolması, balık iskender (İskender kebabından esinlenerek) veya balık köftesi gibi diğer balık çeşitlerini bulmak mümkündür. Sebze, soğan ve unla hazırlanan balık çorbası kıyı kasaba ve kentlerinde yaygın olarak bulunur. İstanbul’un Eminönü ve diğer sahil semtlerinde ekmek içinde domates, ot ve soğanla servis edilen ızgara balık, popüler bir fast food yemeğidir. Türkiye’nin iç kesimlerinde alabalık, tatlı su balıklarının ana türü olduğu için yaygındır. Kıyı şeridindeki popüler deniz ürünleri mezeleri arasında midye dolma, midye kızartma ve tarator soslu kalamar kızartması yer alır.

Türk Mutfak Kültüründe Tatlılar

Türk mutfağının dünyaca ünlü tatlılarından biri de baklavadır. Baklava antep fıstığı veya ceviz ile yapılır. Türk mutfağında şöbiyet, bülbül yuvası, saray sarması, sütlü nuriye ve burma gibi baklavaya benzer tatlılar bulunur.

Kadayıf da yaygın bir Türk tatlısıdır. Ceviz veya fıstıkla hazırlanabilen kadayıfın tel veya Burma kadayıf çeşitleri vardır.

Ekmek kadayıfının adı kadayıf olmakla birlikte tel kadayıftan tamamen farklıdır. Şurup ve tereyağı bakımından zengin olan künefe ve ekmek kadayıfı, genellikle kaymakla servis edilir. Künefe, arasına erimiş peynir tabakası serpilmiş tel kadayıf ile antep fıstığı veya ceviz ile sıcak olarak servis edilir.

Sütlü tatlılar arasında muhallebi, su muhallebisi, sütlaç, keşkül, kazandibi (yanmış yüzeyi nedeniyle kazanın dibi anlamına gelir) ve tavuk göğsü (tatlı, jelatinli, sütlü) en popülerleridir.

Diğer popüler tatlılar arasında; helva, revani, şekerpare, kalburabastı, dilberdudağı, vezirparmağı, hanımgöbeği, Kemalpaşa, tulumba, zerde, höşmerim, lokma, güllaç, lokum, cezerye ve aşure sayılabilir.

Türk Mutfak Kültüründe Sokak Yemekleri

Popüler Türk sokak yemeklerine örnek olarak, dondurma, buzlu badem, midye tava, midye dolma, gözleme, kokoreç, balık ekmek, sucuk ekmek, köfte ekmek, kumpir, lokma tatlısı, halka tatlısı, kestane, közde mısır ve simit gösterilebilir.

Türk Mutfak Kültüründe Alkolsüz İçecekler

Sabah kahvaltısında ve gün boyu siyah çay içilir. Türk kahvesi genellikle yemeklerden sonra veya tatlı ile servis edilir.

Ayran, balık ve diğer deniz ürünleri hariç, Türkiye’de hemen hemen tüm yemeklere eşlik edebilen en yaygın soğuk içecektir.

Şalgam suyu (hafif veya baharatlı fermente siyah havuç suyu), genellikle kebaplarla kombine edilen veya rakı ile birlikte servis edilen bir diğer önemli alkolsüz içecektir.

Boza, darı şarabı olarak da bilinen (tarçın ve bazen leblebi ile soğuk servis edilen) geleneksel bir kış içeceğidir.

Salep kışın bir başka favorisidir (tarçınla sıcak servis edilir). Yabani orkidelerin köklerinden elde edilen salep, Türk dondurmasında da kullanılabilir. Bu, kahve Afrika’dan getirilmeden ve yaygın olarak bilinmeden önce Batı Avrupa’da popüler bir içecekti.

Limonata çok popülerdir. Geleneksel olarak baklava ve diğer tatlılarla servis edilir. Bazen limonata çilek aroması ile servis edilir. Buna çilekli limonata denir.

Şerbet, özellikle meyveler, çiçekler veya otlar olmak üzere çok çeşitli malzemelerin herhangi birinden yapılabilen bir şuruptur. Örnekler arasında armut, ayva, çilek, elma, kızılcık, nar, portakal, gül yaprakları, kuşburnu veya meyan kökü sayılabilir. Şerbet soğuk su ile seyreltilerek içilir.

Klasik Türk mutfağında hoşaf (Farsça “tatlı su” anlamına gelen “Khosh-ab” kelimesinden gelmektedir) et yemeklerine ve pilava alternatif olarak eşlik eder.

Türk Mutfak Kültüründe Alkollü İçecekler

Türklerin çoğunluğu İslam dinini kabul etse de alkollü içecekler her yerde olduğu kadar yaygın. Rakı Türkiye’nin en popüler alkollü içeceğidir.

Bomonti, Marmara 34 ve Efes Pilsen gibi birkaç yerel bira markası ve Skol, Beck’s, Miller, Foster’s, Carlsberg ve Tuborg gibi Türkiye’de üretilen küçük bir uluslararası bira seçkisi var. Türkiye’de kraft biralar günümüzde popüler hale geldi; Gara Guzu, Feliz Kulpa, Pablo ve Graf, Türk zanaat bira markalarından bazılarıdır.

Şarap üretimini etkileyen iklim koşullarının değişmesiyle daha popüler hale gelen Kavaklıdere, Doluca, Corvus, Kayra, Pamukkale ve Diren gibi Türk markalarının ürettiği çeşitli yerel şaraplar bulunmaktadır. Türkiye’de çok çeşitli üzüm çeşitleri yetiştirilmektedir. Kırmızı şarap üretimi için ağırlıklı olarak aşağıdaki üzüm türleri kullanılmaktadır; Marmara Bölgesi’nde Pinot noir, Adakarası, Papazkarası, Semillion, Kuntra, Gamay, Cinsault; Ege Bölgesi’nde Carignane, Çalkarası, Merlot, Cabernet Sauvignon, Alicante Bouschet; Karadeniz Bölgesi’nde ve ülkenin doğusunda, Öküzgözü, Boğazkere; İç Anadolu’da Kalecik Karası, Papazkarası, Dimrit; Akdeniz Bölgesinde, Sergi Karası, Dimrit. Beyaz şaraba gelince, üzümler şöyle sıralanabilir; Marmara Bölgesi’nde Chardonnay, Riesling, Semillion, Beylerce, Yapıncak; Ege Bölgesi’nde muscat ve semillion; Karadeniz Bölgesi’nde Narince; İç Anadolu’da Emir, Keçi Peyniri. Seri üretimin yanı sıra özel çiftliklerde şarap üretip yörede satmak da oldukça popüler. Ziyaretçiler, İç Anadolu’da (Kapadokya/Kapadokya bölgesi – Nevşehir), Ege kıyılarında (Selçuk ve Bozcaada’da farklı ev yapımı şaraplar bulabilirler.

Türk Mutfak Kültürünün Etkilediği ve Etkilendiği Mutfaklar

Arnavut mutfağı
Ermeni mutfağı
Azerbaycan mutfağı
Balkan mutfağı
Kafkas mutfağı
Orta Asya mutfağı
Kıbrıs mutfağı
Yunan mutfağı
İran mutfağı
Levanten mutfağı
Akdeniz mutfağı
Mezopotamya mutfağı
Orta Doğu mutfağı
Moğol mutfağı
Osmanlı mutfağı
Türkmen mutfağı